KENNETH GRAHAME

Gió qua rặng liễu
Người dịch: Nguyên Tâm
NHÀ XUẤT BẢN HỘI NHÀ VĂN
Đánh máy: anhngocle (blog homnayvangaymai.wordpress.com)
Làm ebook: tamchec

Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Giới thiệu sách:
Gió qua rặng liễu là câu chuyện thiếu nhi của nhà văn Mỹ Kenneth Grabam, lần đầu tiên ra mắt
công chúng vào năm 1908. Kể từ đó đến nay, những lần tái bản liên tục vẫn làm say đắm mọi thế
hệ độc giả, đặc biệt là các em nhỏ.
Truyện kể về cuộc phiêu lưu của bốn người bạn: Chuột Chũi, Chuột Nước, Bác Lửng và Cóc trái
khoáy. Trên chiếc ô tô mới của Cóc luôn phát ra tiếng kêu píp píp píp và chạy bạt mạng, họ đã đi
qua dòng sông, qua bờ cỏ, khu rừng, qua nơi trú ngụ của những loài thú. Biết bao câu chuyện kỳ
thú, bao cảnh trí thơ mộng, kỳ ảo, tất cả cùng cuộn cuộn như một giấc mơ cổ tích mà mọi lứa
tuổi đều có thể đam mê.
Chuột Chũi vốn làm việc trong một căn hầm chật chội, tăm tối. Nhưng rồi khi mùa xuân đến với
sự chuyển mình của vạn vật, cậu chàng vứt bỏ tất cả để chạy ra ngoài. Cậu muốn hưởng thụ
cuộc sống tươi rói, tràn ngập sinh khí sau một thời gian dài im ỉm cách xa mọi thứ. Chuột Chũi
nhanh chóng kết bạn thân cùng Chuột Nước. Chuột Nước luôn gắn bó với dòng sông, yêu con
nước tha thiết, và cũng như vậy, say mê chèo thuyền hơn tất cả. Bởi thế, Chuột Nước có tính
cách phóng khoáng, tốt bụng, yêu đời và luôn luôn vui vẻ, nhiệt tình.
Sau khi kết thân, hai người bạn cùng nhau thực hiện những hành trình thú vị. Đến mùa đông, hai
cậu chàng đã khám phá ra ngôi nhà của Bác Lửng sống độc thân trong khu rừng hoang. Bác có tính
cách thật nghiêm nghị, chẳng thích ai phiền nhiễu, ưa sống một mình và quyết chí không bao giờ
rời căn nhà ấm cùng đi đâu cả. Căn nhà của bác giữa khu rừng mới tuyệt làm sao, tựa thể ngọn
lửa ấm áp, thơm tho giữa trập trùng tuyết lạnh, tất cả đều khiến hai cậu Chuột mê mẩn. Nhưng
rồi, những cuộc phiêu lưu đang chờ hai cậu. Và Bác Lửng cũng không thể nào ru rú mãi trong ngôi
nhà êm ấm, khi ngoài kia, cuộc đời sống động đang chờ.
Người bạn đưa họ đi khắp nơi sẽ là Cóc trái khoáy, và chiếc ô tô mới píp-píp-píp bạt mạng của
ngài ta. Tòa lâu đài của Cóc cũng đẹp nhất trên đời. Đó là tòa lâu đài bên sông không một ngôi nhà
nào sánh kịp. Nhưng Cóc thì vẫn thích chiếc ô tô hơn. Ở đó, mở ra cuộc phiêu lưu với ba người
bạn mới, trên những bờ sông, những khu rừng, những dặm đường mở ra bao câu chuyện ly kỳ làm
nức lòng độc giả.

“Người ta có thể tranh luận về giá trị của hầu hết các cuốn sách, nhưng người ta không tranh luận
vềGió qua rặng liễu. Đó là cuốn sách của mọi nhà, một cuốn sách mà mọi người trong gia đình
yêu mến và trích dẫn liên tục… một cuốn sách được đọc to cho mọi người khách nghe, một món
quà tuyệt diệu… đầy ắp sự nhiệt thành của tuổi trẻ về cuộc sống, ánh sáng, dòng nước, khu
rừng, những con đường bụi bặm, mùa đông bên lò sưởi…” - Alexanderr Milne
“Một tác phẩm kinh điển cho thiếu nhi và người lớn vẫn đọc một cách vui thích… Một thế giới
thần tiên được viết lách một cách tuyệt diệu” – SDM
“Tuyệt vời” – The Spectator
“Câu chuyện phi thời của Cóc, Chuột Nước, Lửng và Chuột Chũi” – Aladdin Paperbacks

“Với những minh hoạ tuyệt vời, Gió qua rặng liễu vẫn không ngừng đưa độc giả trẻ về với đồng
cỏ, với bờ sông và rừng hoang” – The Cleveland Plain Dealer
“Tác phẩm kinh điển của văn học thiếu nhi Anh” – The Merriam-Webster Encyclopedia of
Literature

Mục lục
CHƯƠNG I: BỜ SÔNG
CHƯƠNG II: CON ĐƯỜNG RỘNG MỞ
CHƯƠNG III: RỪNG HOANG
CHƯƠNG IV: BÁC LỬNG
CHƯƠNG V: TỔ ẤM
CHƯƠNG VI: ANH CHÀNG CÓC
CHƯƠNG VII: NGƯỜI THỔI KHÈN LÚC RẠNG ĐÔNG
CHƯƠNG VIII: NHỮNG CUỘC PHIÊU LƯU CỦA THẰNG CÓC
CHƯƠNG IX: TẤT CẢ CÙNG ĐI DU LỊCH
CHƯƠNG X: THÊM NHỮNG CUỘC PHIÊU LƯU CỦA ANH CHÀNG CÓC
CHƯƠNG XI: THẰNG CÓC KHÓC NHƯ MƯA NHƯ GIÓ
CHƯƠNG XII: CHIẾN THẮNG TRỞ VỀ
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Nhà Trắng, Washington
17 tháng 1 năm 1909
Thư riêng
Ông Grahame quý mến của tôi. – Đầu óc tôi cứ nghĩ theo lối mòn, bởi
theo tôi hầu hết mọi người đều thế, và thoạt đầu tôi không thể miễn
cưỡng chấp nhận sự thay đổi từ nhân vật Harold luôn vui đùa cùng các
bạn của cậu ấy, và vì vậy trong một thời gian tôi không thể chấp nhận
chú Cóc, chú Chuột Chũi, chú Chuột Nước và bác Lửng là những nhân
vật thay thế. Song một thời gian sau, bà Roosevelt và hai đứa con trai,
Kermit và Ted, mỗi người đều tự kiếm riêng cho mình cuốn Gió qua rặng
liễu và say sưa đọc đến nỗi tôi bắt đầu cảm thấy rằng có thể phải xem
xét lại ý kiến của mình. Sau đó, bà Roosevelt đọc to câu chuyện cho bọn
trẻ bé hơn nghe, và thỉnh thoảng tôi cũng lắng nghe. Bây giờ, sau khi đã
đọc đi đọc lại cuốn sách ấy và đã bắt đầu thừa nhận các nhân vật như
những người bạn cũ, tôi hầu như lại thích nó hơn những cuốn trước của
ông. Quả thật, tôi cảm nhận được rất nhiều về chuyến đi Châu Phi như
chú chuột chuyên nghề đi biển đã cảm nhận khi mà chú ta suýt nữa đã
khiến được chú Chuột Nước từ bỏ mọi thứ để bắt đầu ngao du.
Tôi cảm thấy phải tự cho mình cái hân hạnh khẳng định với ông việc
cả gia đình tôi đã thích thú cuốn sách của ông như thế nào.
Chúc mọi điều tốt lành.
Thân ái,
Theodore Roosevelt

CHƯƠNG I: BỜ SÔNG
Chuột Chũi đã làm việc rất chăm chỉ suốt buổi sáng để quét dọn cái tổ
nhỏ bé của mình vào dịp mùa xuân. Thoạt đầu là dùng chổi, sau đó là
khăn lau; tiếp đó, nó trèo lên thang, lên các bậc cửa và những cái ghế với
chiếc bàn chải và một xô nước vôi cho tới khi cổ và mắt nó dính đầy bụi
và khắp bộ lông đen của nó vấy đầy nước vôi, cái lưng đau nhừ và đôi
tay rã rời. Mùa xuân đang chuyển động trong khoảng không bên trên và
dưới mặt đất, khắp xung quanh, thậm chí thâm nhập cả vào căn nhà nhỏ
bé, tầm thường và tối om của nó bằng khí thế của nỗi bất bình và khát
khao thần thánh. Rồi, chẳng mấy ngạc nhiên khi nó bỗng ném bàn chải

xuống sàn nhà mà nói “Bực thật!” và “Điên cả ruột!” và còn nói “Cái trò
dọn dẹp vào dịp mùa xuân chết tiệt!” rồi lao vọt ra khỏi nhà mà thậm chí
không kịp mặc áo khoác. Một điều gì đó phía trên kia đang khẩn thiết
mời gọi nó, và nó bước tới con đường hầm vừa nhỏ vừa dốc dẫn tới lối
đi trải sỏi của những con vật cư trú gần với mặt trời và không khí hơn.
Thế là nó hì hục đào bới nạo vét rồi lại nạo vét đào bới, vừa hối hả bằng
những bàn chân nhỏ bé của mình vừa lẩm bẩm một mình, “Chúng ta lên
nào! Chúng ta lên nào!” mãi cho tới khi nghe đánh “bốp” một cái! Mũi nó
thò ra bên ngoài đầy nắng và nó thấy mình lăn tròn trên thảm cỏ ấm áp
của một đồng cỏ rộng lớn.
“Thảm cỏ này mịn thật!” nó thầm nhủ. “Còn mịn hơn cả lớp vôi
trắng!” Ánh nắng chiếu vào làm nóng bộ lông nó, những làn gió nhẹ mơn
man vầng trán hầm hập của nó, và sau thời gian quá lâu sống tách biệt
trong căn hầm của mình, tiếng chim hót ríu rít đập vào thính giác đã ù đi
của nó gần như một tiếng quát. Nhảy vọt đi bằng cả bốn chân, trong
niềm vui sống và trong nguồn vui của mùa xuân không cần quét dọn, nó
tiếp tục hành trình qua đồng cỏ cho đến khi tới một bờ giậu ở phía bên
kia.
“Dừng lại!” một bác thỏ già từ trong lỗ hỏng của bờ giậu thò đầu ra
quát. “Nộp sáu penny[1] mới được phép đi con đường riêng này!” Bác ta
lập tức sun ngay vòi lại khi thấy anh chàng Chuột Chuỗi dáng vẻ bực bội
và khinh khỉnh túc tắc đi dọc bờ giậu, vừa đi vừa giễu cợt mấy chú thỏ
khác đang vội ghé mắt dòm qua cửa hang xem có chuyện gì mà om sòm
thế. “Thật láo xược! Thật láo xược!” Chuột Chũi bình một câu đầy vẻ
nhạo báng rồi mất hút trước khi lũ thỏ kịp nghĩ được một câu trả đũa
thật thỏa đáng. “Mày ngu quá đi mất! Sao mày không bảo nó…” “Ồ, thế
sao mày không nói…” “Lẽ ra mày đã có thể nhắc nhở nó…” vân vân, một
cách chiếu lệ, song cố nhiên khi đó thì đã quá muộn, mà lần nào cũng thế.
Tất thảy dường như quá tốt đẹp. Nó hối hả dạo chơi đây đó qua
những đồng cỏ, dọc theo các bờ giậu, băng qua những hàng cây thấp, nơi
nào cũng thấy chim chóc làm tổ, hoa hé nở, lá đâm chồi – vạn vật đều vui
tươi, tiến triển và bận rộn. Và thay vì cảm thấy lương tâm bực bội của
mình đang cắn rứt và thì thầm “Đi mà quét vôi đi!” thì không hiểu sao nó
lại chỉ có thể cảm thấy vui sướng biết bao sống giữa đám cư dân bận

rộn này. Suy cho cùng, có lẽ phần lớn thời gian của một kỳ nghỉ ngay bản
thân bạn cũng đâu có nghỉ ngơi nhiều bằng xem những kẻ khác bận rộn
làm việc.
Trong lúc tiếp tục lang thang vơ vẩn và nghĩ rằng niềm vui của mình
thật trọn vẹn thì bỗng nó nhìn thấy một dòng sông đầy nước. Trong đời
mình, từ trước đến giờ nó chưa bao giờ nhìn thấy một dòng sông – cái
con vật bóng mượt, uốn lượn và béo ngậy này cứ vừa rượt đuổi vừa
mỉm cười lặng lẽ và cứ róc rách túm chặt lấy mọi vật rồi lại cười phá
lên mà thả chúng ra để lao mình vào những bạn chơi mới, bọn này cố
vùng ra thoát thân và rồi lại bị túm lấy và giữ chặt. Tất cả đều hơi lay
động và hơi run rẩy – lấp lánh, lập lòe và long lanh, hối hả và cuồn cuộn,
róc rách và sủi bọt. Chuột Chũi mê mẩn, mụ mị và bị cuốn hút. Nó chập
chững bước đi bên dòng sông như một cậu bé con lon ton bên cạnh một
người lớn và bị người đó kể những câu chuyện lý thú làm cho say mê; và
cuối cùng, khi đã mệt, nó ngồi xuống bờ sông, trong khi dòng sông vẫn
tiếp tục huyên thuyên với nó, cả một chuỗi dài róc rách gồm những câu
chuyện hay nhất thế gian được gửi đến từ lòng đất để cuối cùng đem kể
cho biển cả không bao giờ đã khát.
Khi ngồi trên thảm cỏ và nhìn qua dòng sông, nó để ý thấy một cái
hang lờ mờ bên bờ sông đối diện, ngay phía trên mép nước, và nó bắt đầu
mơ màng suy tính cái hang ấy sẽ trở thành một nơi đẹp đẽ và ấm cúng
biết bao cho một con vật ít nhu cầu và thích một nơi cư trú xinh xắn ven
sông, ở bên trên mực nước lũ và xa hẳn tiếng ồn cùng bụi bặm. Trong lúc
nó đăm đăm nhìn, một cái gì đó sáng ngời nhỏ xíu dường như nhấp nháy
mãi sâu trong hang, vụt biến rồi lại nhấp nháy một lần nữa như một ngôi
sao nhỏ. Nhưng điểm sáng ấy hầu như không thể là một ngôi sao tại một
vị trí như vậy; và nó quá lấp lánh và quá nhỏ so với một con đom đóm.
Rồi, khi Chuột Chũi nhìn, điểm sáng ấy nhấp nháy với nó, như vậy đã tự
biểu thị mình là một con mắt; và một khuôn mặt nhỏ bé hiện dần quanh
con mắt ấy, như một cái khung bao quanh một bức tranh.
Một khuôn mặt nhỏ màu nâu, có những cái ria.
Một khuôn mặt tròn nghiêm nghị, vẫn với ánh mắt nhấp nháy mà
thoạt đầu nó đã để ý.
Đôi tai gọn ghẽ và bộ lông dày mượt mà.

Đó là một chú Chuột Nước.
Rồi hai con vật đứng mà nhìn nhau một cách lạ lẫm.
“Chào anh Chuột Chũi!” Chuột Nước nói.
“Chào anh Chuột Nước!” Chuột Chũi nói.
“Chẳng biết anh có muốn sang bên này không?” ngay sau đó Chuột
Nước hỏi.
“Ồ, ta cứ nói chuyện cũng tốt lắm rồi,” Chuột Chũi nói, hơi có vẻ cáu
kỉnh, vì cu cậu còn xa lạ với một dòng sông, với cuộc sống ven sông cùng
những lề thói của nó.
Không nói năng gì, Chuột Nước khom mình xuống và tháo một dây
thừng ra mà kéo mạnh rồi nhẹ nhàng bước lên một chiếc thuyền nhỏ mà
lúc trước Chuột Chũi không để ý thấy. Thuyền được sơn xanh ở bên
ngoài còn bên trong thì sơn trắng và kích thước vừa đủ cho hai con vật.
Chuột Chũi ngay lập tức thấy lòng mình đầy thiện cảm với chiếc thuyền
cho dù còn chưa hiểu hết những công dụng của nó.
Chuột Nước chèo thuyền thật nhanh qua sông rồi buộc chặt lại. Rồi
nó chìa bàn tay ra khi Chuột Chũi rón rén bước xuống. “Vịn vào đây này!”
nó nói. “Bây giờ thì cứ bước mạnh lên!” Và Chuột Chũi thật ngạc nhiên
và sung sướng vô ngần khi thấy mình lúc này đã ngồi yên vị trong khoang
phía đuôi một chiếc thuyền thực sự.
“Hôm nay thật là một ngày tuyệt vời!” nó nói khi Chuột Nước đẩy
thuyền ra và lại nắm lấy mái chèo. “Cậu có biết không, trong đời mình từ
trước đến giờ chưa bao giờ mình đi thuyền.”
“Cái gì?” Chuột Nước kêu lên, miệng há hốc. “Chưa bao giờ đi – cậu
chưa bao giờ – Ồ, mình – thế từ trước tới nay cậu làm gì?”
“Có phải mọi thứ đều đẹp như thế kia không?” Chuột Chũi rụt rè hỏi,
mặc dù nó đã hoàn toàn tin là như thế khi ngả ngươi trên ghế và tất cả
những thứ đồ đạc mê ly khác, và cảm thấy con thuyền nhè nhẹ đu đưa
trên dòng nước.
“Đẹp à? Chỉ có mỗi một việc duy nhất,” Chuột Nước trang nghiêm
nói lúc ngả người về phía trước để đẩy mái chèo. “Hãy tin tớ đi, anh bạn
trẻ, chẳng có cái gì – tuyệt đối chẳng có cái gì – bõ làm bằng việc cứ

mặc nhiên chơi đùa trên những con thuyền. Mặc nhiên nô đùa,” nó mơ
màng nói tiếp: “nô đùa – trên – những con thuyền; nô đùa – ”
“Cẩn thận đấy, Chuột Nước!” Chuột Chũi bỗng kêu to.
Đã quá muộn. Con thuyền lao hết tốc độ đâm vào bờ. Kẻ mơ mộng,
tay chèo đò vui tính ngã ngửa trong lòng thuyền, bốn vó chổng lên trời.
“- vui đùa trên những con thuyền – hoặc với những con thuyền,”
Chuột Nước bình tĩnh nói tiếp, vừa ngồi dậy vừa cười to vui vẻ. “Trên
thuyền hoặc ngoài thuyền cũng chẳng quan trọng. Hầu như chẳng có gì
thực sự quan trọng cả, cái thú là ở chỗ đó. Dù cậu đi xa hoặc không đi xa;
dù cậu đến đích của mình hoặc tới một nơi nào khác, hoặc giả cậu chẳng
bao giờ tới một nơi nào hết, thì cậu vẫn luôn bận rộn dù cậu không bao
giờ làm một việc gì đặc biệt cả; và khi cậu làm xong công việc của mình
rồi thì lại có một việc khác để làm, và nếu thích thì cậu có thể làm,
nhưng tốt nhất cậu đừng có làm. Nghe tớ nói này! Nếu sáng hôm nay cậu
thật sự không có công việc gì thì có lẽ ta cùng nhảy ủm xuống sông mà
vui đùa cả ngày nhé?”
Chuột Chũi ngọ nguậy ngón chân vì quá vui sướng, nó vươn ngực ra
khẽ thở một hơi đầy mãn nguyện rồi ngả người khoan khoái trên những
chiếc nệm mềm. “Mình có một ngày tuyệt vời biết bao!” nó nói. “Chúng
mình bắt đầu ngay đi!”
“Thế thì cậu đợi một chút nhé!” Chuột Nước nói. Nó luồn cái thừng
néo thuyền qua một cái vòng ở bến đò, trèo lên hang của nó ở phía trên và
một lát sau lại xuất hiện, khệ nệ đội một cái giỏ đan bằng liễu gai to
tướng đựng bữa ăn trưa.
“Cứ đặt nó dưới chân cậu ấy,” nó bảo Chuột Chũi khi chuyển cái giỏ
xuống thuyền. Sau đó nó cởi dây néo và lại nắm lấy mái chèo.
“Giỏ đựng gì thế?” Chuột Chũi vừa hỏi vừa ngọ ngoạy có vẻ tò mò.
“Trong đó có thịt gà nguội,” Chuột Nước trả lời ngắn gọn; “lưỡi lợn
nguội, giăm bông nguội, dưa chuột ngâm dấm, xa-lát, bánh mì Pháp, bánh
xăng-uých, thịt bỏ hũ, nước gừng, nước chanh, nước xô-đa…”
“Ồ dừng lại đi!” Chuột Chũi ngây ngất kêu lên. “Thế thì quá nhiều!”

“Cậu nghĩ thế thật à?” Chuột Nước nghiêm giọng hỏi. “Đó chỉ là
những thứ tớ mang theo cho những cuộc dã ngoại nho nhỏ thế này.
Những đứa khác lúc nào cũng bảo tớ là một kẻ bần tiện và cân đong vừa
khéo!”
Chuột Chũi chẳng nghe được lời nào nó vừa nói. Mải mê với cuộc đời
mới mà nó đang bắt đầu, say sưa với ánh lấp lánh, tiếng róc rách, những
mùi hương cùng âm thanh và ánh nắng, nó khỏa một bàn chân xuống
nước và mơ những giấc mơ bất tận. Chuột Nước, vốn là một anh chàng
nhỏ bé tốt bụng, cứ tiếp tục mải miết chèo thuyền, kiên nhẫn, không làm
nó bị náo động.
“Tớ thích bộ quần áo của cậu ghê, anh bạn ạ,” Chuột Nước bình
phẩm sau khi khoảng nửa giờ đã trôi qua. “Hôm nào có điều kiện, tớ sẽ
sắm cho mình một bộ xmô-king[2] bằng nhung đen.”
“Xin lỗi, tớ chưa nghe rõ,” Chuột Chũi nói, cố giữ bình tĩnh. “Hẳn cậu
cho tớ là rất thô lỗ, nhưng toàn bộ chuyện này quá mới mẻ đối với tớ.
Vậy ra – đây là – một Cái Sông!”
“Dòng Sông,” Chuột Nước sửa lại.
“Và cậu quả thực sống bên dòng sông? Một cuộc đời thú vị biết bao!”
“Bên cạnh nó và cùng nó, và trên nó và bên trong nó,” Chuột Nước nói.
“Nó là anh chị em của tớ, và là các bà cô bà dì, là bầu bạn, là đồ ăn thức
uống, vá (cố nhiên) là nơi tắm rửa giặt giũ của tớ. Cái mà nó không có thì
chẳng đáng phải có, và cái mà nó không biết thì cũng chẳng đáng phải
biết. Chúa ơi! Tớ đã cùng với nó bên nhau biết bao lần! Dù là vào mùa
đông hay mùa hạ, mùa xuân hay mùa thu, nó bao giờ cũng có những trò
vui và những điều phấn khởi. Thời gian có triều cường vào tháng Hai khi
mà các kho chứa và tầng hầm của tớ đầy ắp rượu, thì không tốt đối với
tớ, dòng nước màu nâu cứ nhảy ngang qua cửa sổ căn phòng ngủ đẹp
nhất của tớ, hoặc một lần nữa, khi nước triều rút đi để lộ những vạt đất
bùn có mùi bánh nho khô và đám cói cùng cỏ dại làm tắc cả các kênh
rạch. Khi ấy tớ có thể lang thang hầu khắp đáy sông mà không bị ướt
chân để tìm thêm thức ăn và kiếm những đồ vật mà những người vô ý
thức đã vứt ra khỏi thuyền của họ.

“Mà như vậy thì đôi khi cũng hơi buồn tẻ nhỉ?” Chuột Chũi đánh bạo
hỏi. “Chỉ có cậu và dòng sông chẳng có ai khác nữa để mà chuyện trò
ư?”
“Chẳng có ai mà chuyện trò – ồ, tớ chẳng nên nghiêm khắc với cậu,”
Chuột Nước nhẫn nhịn nói. “Cậu còn xa lạ với nó và cố nhiên cậu không
hiểu. Ngày nay bờ sông đông đúc đến nỗi nhiều người kéo nhau rời đi
nơi khác. Ồ không, dòng sông đâu còn như xưa nữa. Nào rái cá, chim bói
cá, chim lặn, gà nước, tất cả bọn chúng cứ bận rộn suốt ngày và bao giờ
cũng muốn người ta làm một việc gì đó – cứ như thể người khác chẳng
có việc riêng nào phải lo liệu cả!”
“Đằng kia là cái gì thế?” Chuột Chũi vừa hỏi vừa vẫy vẫy một bàn
tay về phía vùng rừng lờ mờ viền quanh những cánh đồng đầy cỏ ngập
nước phía bên kia sông.
“Chỗ ấy hả? Ồ, đó chỉ là Rừng Hoang,” Chuột Nước nói gọn. “Bọn
tớ ít khi tới đó, bọn tớ là cư dân của bờ sông.”
“Cư dân ở đó họ có tốt không?” Chuột Chũi nói, hơi có vẻ lo sợ.
“Ồ ồ ồ,” Chuột Nước trả lời, “để tớ nghĩ xem đã. Bọn sóc thì cũng
được đấy. Còn bọn thỏ – chỉ được vài đứa, mà thỏ là một đám ô hợp. Và
cố nhiên, còn bác Lửng nữa. Bác ấy sống ngay ở giữa rừng, chẳng chịu
sống ở bất kỳ nơi nào khác, dù cậu có các tiền. Ôi, bác Lửng thân mến!
Chẳng ai quấy rầy bác ấy cả. Tốt nhất là đừng có dây vào,” nó nói thêm
đầy ngụ ý.
“Sao cơ, ai lại phải dây với bác ấy chứ?” Chuột Chũi hỏi.
“Ồ, cố nhiên – có – những kẻ khác,” Chuột Nước hơi lưỡng lự giải
thích. “Bọn Chồn – bọn chồn Ecmin – bọn Cáo – và vân vân. Về khía
cạnh nào đó thì bọn chúng cũng được đấy – Tớ rất thân chúng nó – cũng
trò chuyện khi gặp nhau vào ban ngày, và đại loại những chuyện như thế
– song đôi khi chúng nó trở mặt, phải thừa nhận là thế, và rồi – ồ, người
ta không thể thực sự tin cậy chúng, mà đó là sự thực.”
Chuột Chũi biết rằng nếu cứ nhăm nhăm đề cập đến chuyện rắc rối
có thể xảy ra phía trước hoặc nói bóng gió về chuyện đó thì trái với phép
xã giao của loài vì vậy nó bỏ lửng đề tài đó.

“Thế còn bên kia khi Rừng Hoang?” nó hỏi. “Nơi chỉ toàn màu xanh lờ
mờ và người ta thấy những cái gì có thể là đồi núi hoặc giả có thể không
phải, và có cái gì đó giống như khói ở các thành phố, hay đó chỉ là những
đám mây trôi?”
“Qua bên kia khu Rừng Hoang thì đến Thế Giới Bao La,” Chuột Nước
nói. “Mà cái đó thì chẳng quan trọng gì đối với cậu hoặc tớ. Tớ chưa bao
giờ tới đó và sẽ chẳng bao giờ tới đó, cậu cũng vậy, nếu cậu còn có chút
khôn ngoan. Xin đừng bao giờ đề cập đến nó nữa. Đây rồi! Cuối cùng thì
chúng mình cũng đến vùng nước lặng này. Chúng mình sẽ ăn trưa tại
đây.”
Rời khỏi dòng sông chính, lúc này chúng tiến vào một nơi mới thoạt
nhìn giống như một cái hồ nhỏ giữa đất liền. Hai bên bờ là mặt đất phủ
cỏ xanh thoai thoải dốc xuống, những chiếc rễ cây màu nâu ngoằn ngoèo
lấp lánh bên dưới mặt nước tĩnh lặng, còn phía trước bọn chúng là một
bờ đập nước chảy óng ánh như bạc và nước không ngừng quay và chính
cái guồng nước này, đến lượt mình, lại che khuất ngôi nhà cối xay có đầu
hồi, mờ đục và ngột ngạt, tuy vậy chốc chốc lại có những giọng nói nhỏ
nhẹ trong vắt cất lên vui vẻ từ trong đó. Quang cảnh đẹp đến nỗi Chuột
Chũi chỉ còn biết giơ hai tay lên mà hổn hển: “Ôi chao ôi! Ôi chao ôi! Ôi
chao ôi!”
Chuột Nước đưa con thuyền vào đậu dọc bờ, néo chặt lại rồi đỡ
Chuột Chũi còn vụng về lên bờ an toàn rồi nhún nhảy xách cái giỏ đựng
bữa trưa ra.
Chuột Chũi xin một đặc ân là được phép tự mình mở cái giỏ. Chuột
Nước vui lòng chiều ý nó rồi nằm dài ra trên bãi cỏ mà nghỉ trong lúc anh
bạn đang phấn khích của mình giũ chiếc khăn trải bàn và trải ra, rồi lấy
ra tất cả những gói nhỏ bí ẩn, từng cái một, và sắp xếp những món chứa
trong đó theo thứ tự thích hợp, miệng vẫn còn há hốc: “Úi chà chà! Úi chà
chà!” mỗi khi có một khám phá mới. Khi tất cả đã sẵn sàng, Chuột Nước
nói: “Bây giờ hãy ăn thật hăng vào, anh bạn thân mến!” và Chuột Chũi
quả thật vui lòng được tuân lệnh, vì nó đã bắt đầu quét dọn nhân dịp mùa
xuân từ rất sớm buổi sáng hôm ấy, cũng như những người khác sẵn sàng
làm không hề dừng lại để ăn uống gì; và nó lại còn trải qua biết bao biến
cố từ cái lúc xa xôi ấy mà giờ đây tưởng như đã mấy ngày.

“Cậu đang nhìn cái gì thế?” lát sau Chuột Nước nói, khi chúng đã cảm
thấy hơi đỡ đói và đôi mắt Chuột Chũi đã có thể nhìn lơ đễnh khỏi tấm
khăn trải bàn một chút.
“Tớ đang nhìn,” Chuột Chũi nói, “một vệt bong bóng mà tớ thấy cứ
chuyển động dọc theo mặt nước. Tớ thấy cái đó cũng ngồ ngộ.”
“Bong bóng à? Chà chà!” Chuột Nước nói, và rúc lên chít chít hân hoan
liên hồi như mời mọc. Một cái mõm to bè lóng lánh phía trên mép bờ đê,
anh Rái Cá nhảy vọt ra và giũ sạch nước trên áo khoác của mình.
“Lũ ăn mày tham lam!” anh vừa nhận xét vừa tiến lại chỗ đồ ăn. “Sao
chú mày không mời anh, thằng Chuột Nước?”
“Chuyện này chỉ tình cờ thôi,” Chuột Nước phân trần. “Nhân tiện –
xin giới thiệu bạn em, cậu Chuột Chũi.”
“Rất hân hạnh,” Rái cá nói, và hai con vật thân thiện với nhau ngay
lập tức.
“Chỗ nào cũng thấy ầm ĩ như thế này!” Rái cá nói tiếp. “Hôm nay dễ
cả thế giới đều ra mặt sông hết. Anh đến vùng nước lặng này cố kiếm
một phút giây thanh thản và thế là tình cờ gặp chú. Cuối cùng – Anh xin
lỗi – Đúng là anh không định như vậy, hai chú biết đấy.”
Có tiếng sột soạt phía sau, xuất phát từ một bờ giậu, tại đó lá cây mọc
từ năm ngoái vẫn còn rậm rạp, và một cái đầu có vằn cùng đôi vai gồ cao
ở phía sau đang thò ra nhìn bọn chúng chằm chằm.
“Ra đây nào, bác Lửng!” Chuột Nước kêu to.
Bác Lửng túc tắc bước lên một hai bước rồi cằn nhằn. “Hừm! Lại
bạn bè đàn đúm rồi,” và quay gót rồi mất dạng.
“Bác ấy lúc nào cũng vậy!” Chuột Nước nhận xét, vẻ thất vọng. “Chỉ
có bác ấy ghét giao du thôi! Giờ thì suốt ngày hôm nay bọn mình sẽ không
còn nhìn thấy bác ấy nữa đâu. Ồ, kể cho bọn em biết những ai có mặt
trên sông đi!”
“Thằng Cóc chẳng hạn,” Rái Cá đáp. “Trên cái thuyền đua mới toanh
của nó, quần áo mới, mọi thứ đều mới tuốt!”
Hai con vật nhìn nhau cười to.

“Một dạo nó chẳng thích gì ngoài việc đi thuyền buồm,” Chuột Nước
nói. “Thế rồi nó chán và bắt đầu mê thuyền thúng. Ngoài việc đi thuyền
thúng cả ngày và tất cả mọi ngày, nó chẳng khoái cái gì khác. Mà nó làm
hỏng bét mọi việc. Năm ngoái là chuyện cái nhà thuyền, tất cả bọn tớ
đều phải đến ở với nó trên cái nhà thuyền đó và chúng tớ đã vờ như thích
lắm. Nó sắp sửa sống hết phần còn lại của cuộc đời trên một cái nhà
thuyền. Thì cũng thế thôi, chọn công việc gì rồi nó cũng chán và lại muốn
bắt đầu một cái gì đó mới mẻ.”
“Thằng cha ấy cũng tốt đáo để,” Rái Cá nhận xét, vẻ trầm ngâm.
“Nhưng không được vững vàng – nhất là khi ở trên một con thuyền!”
Từ chỗ đang ngồi, chúng có thể thoáng nhìn thấy dòng sông chính
chảy qua hòn đảo phân cách chúng; và ngay lúc đó một chiếc thuyền đua
vụt xuất hiện, người chèo thuyền – một hình hài thấp lùn và béo mập –
đang khua nước bắn tung tóe đến khốn khổ và cứ lảo đà lảo đảo, nhưng
nó vẫn gắng hết sức chèo. Chuột Nước đứng dậy và hoan hô nó, nhưng
Cóc – bởi đó đích thị là Cóc – lắc đầu và kiên trì công việc của mình một
cách lạnh lùng.
“Nếu cứ lảo đảo trên thuyền như thế thì chỉ một phút nữa cu cậu sẽ
lộn cổ xuống sông mất,” Chuột Nước nói rồi lại ngồi xuống.
“Nhất định nó sẽ ngã,” Rái Cá nói. “Anh đã bao giờ kể cho chú mày
nghe câu chuyện thú vị về thằng Cóc và lão coi cửa cống chưa nhỉ?
Chuyện xảy ra thế ngày. Thằng Cóc…”
Một con Phù Du lang thang loạng choạng chạy xéo ngang dòng nước
theo cái kiểu say xỉn, do ảnh hưởng cách nhìn đời của đám Phù Du thanh
niên cấp tiến. Một chỗ nước xoáy, một tiếng “phụp!” và chẳng còn thấy
tăm hơi con Phù Du ấy nữa.
Rái Cá cũng mất tăm.
Chuột Chũi cúi nhìn. Tai nó còn nghe văng vẳng giọng nói của Rái Cá
vậy mà cái vạt cỏ anh ta vừa nằm trên đó giờ đã hoàn toàn trống không.
Suốt đến tận chân trời chẳng thấy một chú Rái Cá nào.
Nhưng lại có một vệt bóng loáng trên mặt sông.
Chuột Nước khẽ ngâm nga một điệu nhạc, và Chuột Chũi nhớ ra rằng
phép xã giao của loài vật cấm bất kỳ sự bình luận nào về việc bạn bè

của mình bỗng nhiên biệt tăm vào bất kỳ lúc nào, vì bất kỳ lý do gì hoặc
chẳng có lý do nào hết.
“Ồ, ồ,” Chuột Nước nói. “Tớ cho là bọn mình phải rời khỏi đây thôi.
Tớ không biết giữa hai đứa chúng mình ai sẽ thu dọn các thứ đồ ăn đây?”
Nó không nói rõ, cứ như thể nó rất hăm hở làm cái việc lý thú ấy.
“Ồ, xin cứ để tớ,” Chuột Chũi nói. Thế là, cố nhiên, Chuột Nước để
nó làm.
Thu dọn cái giỏ không hoàn toàn là một công việc thú vị như mở nó ra.
Không bao giờ. Song Chuột Chũi nhất quyết vui vẻ với mọi thứ, và mặc
dù ngay khi vừa đậy xong cái giỏ và buộc dây thật chặt, nó lại thấy một
cái đĩa nằm sờ sờ trên bãi cỏ, và khi đã làm lại mọi việc thì Chuột Nước
lại chỉ cho nó một cái đĩa mà lẽ ra bất kỳ ai cũng đã phải nhìn thấy. Và
cuối cùng, lạ chưa kìa! Cái lọ mù-tạc mà nãy giờ nó vẫn ngồi lên mà
không biết – ấy thế mà, bằng cách này hay cách khác, cuối cùng mọi việc
cũng xong, không đến nỗi phải bực mình cho lắm.
Mặt trời buổi chiều xuống thấp dần khi Chuột Nước nhè nhẹ chèo
thuyền trở về nhà trong một trạng thái mơ màng, vừa chèo thuyền vừa rì
rầm đọc thơ cho mình nghe mà chẳng quan tâm gì đến Chuột Chũi. Con
Chuột Chũi đã no nê sau bữa ăn trưa, tự thỏa mãn và tự hào vì đã hoàn
toàn thành thạo mọi việc trên thuyền (ấy là nó nghĩ thế), và ngoài ra lại
còn đang bắt đầu ngứa ngáy chân tay nữa. Lát sau nó nói: “Chuột Nước
ơi, làm ơn đi, tớ muốn chèo thuyền, ngay bây giờ!”
Chuột Nước lắc đầu mỉm cười. “Chưa được đâu, anh bạn trẻ ạ,” nó
nói, “cứ đợi đến khi cậu học xong vài bài đã. Không dễ như cậu tưởng
đâu.”
Chuột Chũi lặng thinh giây lát. Song nó bắt đầu cảm thấy ngày càng
ghen tị với Chuột Nước lúc này đang chèo thuyền mạnh mẽ và dễ dàng
dọc sông. Lòng tự ái của nó bắt đầu thì thầm rằng nó cũng có thể làm
công việc ấy chẳng kém chút nào. Nó nhảy bật dậy và túm lấy hai cái
mái chèo, đột ngột đến nỗi Chuột Nước lúc ấy đang ngắm nhìn mặt
nước và đọc thơ cho mình nghe, bị bất ngờ và ngã ngửa ra khỏi ghế ngồi,
bốn vó chổng lên trời một lần nữa, trong lúc Chuột Chũi đắc thắng thế
chỗ nó và nắm lấy đôi mái chèo một cách hoàn toàn tự tin.

“Dừng lại, đồ con lừa ngu ngốc!” Chuột Nước kêu to từ lòng thuyền.
“Cậu không thể chèo được! Cậu sẽ làm thuyền lật úp đấy!”
Chuột Chũi hất ngược đôi mái chèo thật bay bướm rồi thúc thật mạnh
xuống nước. Nó thúc không trúng mặt nước chút nào, bốn cẳng nó bay vù
lên khỏi đầu, và nó thấy mình nằm đè lên Chuột Nước đã ngã sóng soài.
Hoảng quá, nó chộp lấy mạn thuyền, và ngay tức khắc – “Oạp!” Thuyền
lật úp, và nó thấy mình vùng vẫy trong dòng nước.
Ối chà, nước mới lạnh làm sao và ồ, sao nó lại ướt đến thế. Nước cứ
reo trong tai nó đến ghê trong lúc nó chìm xuống, chìm xuống, chìm
xuống! Mặt trời mới rạng rỡ và dễ chịu làm sao khi nó ngoi lên mặt
nước, vừa ho vừa phì phì lắp bắp. Nỗi thất vọng của nó mới ảm đạm
làm sao khi nó lại thấy mình chìm xuống! Rồi một bàn tay chắc nịch tóm
lấy gáy nó. Đó là Chuột Nước, và rõ ràng là cậu ta đang cười lớn – Chuột
Chũi có thể -+ tiếng cười của Chuột Nước lan dọc cánh tay tới bàn tay
cậu ấy rồi cứ thế mà truyền vào cổ mình.
Chuột Nước vớ lấy một mái chèo và thúc nó qua nách Chuột Chũi rồi
lại thọc qua nách bên kia, rồi vừa bơi phía sau vừa đẩy con vật bất lực
vào bờ, kéo nó lên và đặt nó xuống bờ đê, một đống lù lù khốn khổ, ướt
sũng và nhão nhoẹt.
Sau khi chà xát một chút cho nó và vắt cho nó đỡ ướt đôi chút, Chuột
Nước nói: “Nào, anh bạn! Bây giờ hãy chịu khó chạy đi chạy lại từ từ
trên con đường kéo thuyền cho tới khi ấm và khô người lại, trong lúc tớ
lặn xuống tìm cái giỏ thức ăn.”
Thế là Chuột Chũi sầu não, bên ngoài thì ướt sũng và bên trong thì hổ
thẹn, cứ lăng xăng chạy quanh cho tới khi người nó tương đối khô lại.
Trong khi đó Chuột Nước lao xuống nước, thu hồi cái thuyền, sửa sang
và neo chặt nó lại, vớt được một phần đồ dùng nổi trên mặt nước đem
vào bờ, rồi cuối cùng lặn xuống tìm được cái giỏ đựng đồ ăn và gắng
sức lôi vào bờ.
Khi tất cả đã sẵn sàng khởi hành một lần nữa Chuột Chũi ủ rũ và
chán nản, ngồi về phía đuôi thuyền; và lúc thuyền rời bến, nó nói khe
khẽ, đứt quãng vì xúc động: “Anh bạn Chuột Nước rộng lượng của tớ
ơi! Tớ quả thật rất lấy làm tiếc về cách xử sự dại dột và vô ơn của
mình. Tớ rất khổ tâm khi nghĩ rằng mình có thể đã làm mất cái giỏ đẹp

đẽ đựng đồ ăn trưa ấy. Quả thật tớ đúng là một con lừa, và tớ biết điều
đó. Cậu vui lòng bỏ qua cho lần này, thứ lỗi cho tớ, và cứ để cho mọi
việc tiếp tục như trước kia nhé?”
“Được thôi mà, trời phù hộ cho cậu!” Chuột Nước vui vẻ đáp. “Chuột
Nước mà bị ướt một tí thì nghĩa lý gì? Hầu như tất cả mọi ngày tớ đều ở
dưới nước nhiều hơn là ở trên bờ. Cậu đừng nghĩ ngợi gì về chuyện ấy
nữa. Mà, nghe tớ nói đây này! Tớ thực sự nghĩ rằng cậu cần phải đến ở
với tớ ít lâu. Chỗ tớ bình thường và thô kệch lắm, cậu biết đấy – chẳng
giống nhà thằng Cóc chút nào – song đến nay cậu vẫn chưa nhìn tận mắt.
Dù sao thì tớ cũng có thể khiến cậu được thoải mái. Rồi tớ sẽ dạy cậu
tập chèo thuyền, tập bơi và chẳng bao lâu cậu sẽ thành thạo trên sông
nước như bất kỳ đứa nào trong bọn tớ.”
Xúc động vì cung cách nói năng tử tế của bạn mình đến nỗi Chuột
Chũi ấp úng không trả lời được và phải lấy mu bàn tay quệt nước mắt.
Nhưng Chuột Nước đã nhã nhặn nhìn đi chỗ khác và lát sau Chuột Chũi
lại thấy tinh thần phấn chấn và đã có thể thẳng thừng cự lại đôi gà nước
đang cười khẩy với nhau về bộ dạng vấy bùn nhếch nhác của nó.
Khi về đến nhà, Chuột Nước nhóm lửa sáng rực trong phòng khách và
đặt Chuột Chũi ngồi trên một chiếc ghế bành phía trước ngọn lửa, sau
khi đã kiếm cho nó một cái áo khoác ngoài và đôi dép lê, rồi kể chuyện
sông nước cho nó nghe mãi đến giờ ăn bữa tối. Đối với một cư dân trong
lòng đất như Chuột Chũi thì những câu chuyện ấy quá ly kỳ, hồi hộp.
Những câu chuyện về các đập nước, và về những trận lũ bất ngờ, về
loài rái cá nhảy vọt được khỏi mặt sông, và về những con tàu chạy bằng
hơi nước cứ ném ra những chai nước khoáng – ít ra thì cũng chắc chắn
được rằng những chai nước khoáng bị ném ra, và từ những con tàu đó, rất
nhiều khả năng bởi những con tàu đó; và về những con diệc, và đặc biệt
là Chuột Chũi và Chuột Nước đã trò chuyện với những con diệc ấy; về
những cuộc phiêu lưu dưới các cống rãnh và những buổi đi câu đêm cùng
anh Rái Cá, hoặc những chuyến dã ngoại tít ngoài đồng cùng bác Lửng.
Bữa tối là bữa ăn vui vẻ nhất, nhưng chẳng mấy chốc Chuột Chũi buồn
ngủ khủng khiếp và đượ...